Podczas spotkania burmistrzów śląskich gmin górniczych w dniu 26 lutego 1999 roku, podjęto ostateczną rezolucję o konieczności utworzenia Stowarzyszenia Gmin Górniczych.

Prace przygotowawcze, w tym podjęte uprzednio uchwały rad gmin, doprowadziły do uchwalenia w dniu 12 maja 1999 r. w Żorach przez Zgromadzenie Gmin - Założycieli Stowarzyszenia Gmin Górniczych, statutu Stowarzyszenia Gmin Górniczych, który zakłada funkcjonowanie powyższej organizacji samorządowej gmin górniczych zarówno w oparciu o możliwości, jakie stwarza gminom ustawa o samorządzie gminnym z 8 marca 1990 r., jak również ustawa o stowarzyszeniach.

Oficjalna rejestracja Stowarzyszenia Gmin Górniczych w Polsce nastąpiła w dniu 3 września 1999 roku w Sądzie Okręgowym w Katowicach, Stowarzyszenie posiada od tego dnia osobowość prawną.

Pierwsze Zgromadzenie Stowarzyszenia odbyło się w dniu 29 września 1999 roku w Rybniku.
Kadencja organów Stowarzyszenia (wg statutu) pokrywa się z kadencjami wyborów samorządowych.

Władze Stowarzyszenia

Organem wykonawczym Stowarzyszenia jest Zarząd. W jego skład wchodzą reprezentanci gmin górniczych wybrani przez Zgromadzenie.

Obecnie w pracach Zarządu biorą udział: 

Komisja Rewizyjna jest organem kontrolnym Stowarzyszenia, na mocy statutu weryfikuje poprawność prowadzonej gospodarki finansowej:

Biuro Stowarzyszenia

Biuro zajmuje się sprawami administracyjnymi Stowarzyszenia, obsługą prac Zarządu oraz Zgromadzeń. Utrzymuje stały kontakt z gminami członkowskimi oraz koordynuje przepływ informacji wewnątrz organizacji.